Odwodnienie hipertoniczne

Medycyna » Odwodnienie hipertoniczne

Odwodnienie hipertoniczne powstaje na skutek większych strat wody niż elektrolitów. W odwodnieniu hipertonicznym ulega zmniejszeniu zarówno objętość płynu zewnątrzkomórkowego (straty na zewnątrz), jak i płynu wewnątrzkomórkowego (przesunięcie wody z komórek do płynu-zewnątrzkomórkowego). W niektórych przypadkach, dzięki przesunięciu płynu wewnątrzkomórkowego do obszaru zewnątrzkomórkowego, objętość tego ostatniego może nie ulec. zmniejszeniu.

Jako przyczyny odwodnienia hipertonicznego należy wymienić: brak pokrycia zapotrzebowania wodnego, straty wody przez skórę, straty wody przez płuca na drodze hiperwentylacji w chorobach płuc, kwasicy i gorączce, straty wody przez przewód pokarmowy w biegunce i wymiotach, nadmierne wydalanie moczu hipotonicznego w chorobach nerek. Odwodnienie hipertoniczne występuje również w chorobach centralnego układu nerwowego (zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, krwiak podtwardówkowy).

Do objawów klinicznych odwodnienia hipertonicznego należy pragnienie, suchość śluzówek, skąpomocz, osłabienie, podwyższona ciepłota ciała, spadek wagi. Zapaść hemodynamiczna występuje rzadziej i później niż w odwodnieniu hipotonicznym. Dzieje się tak dlatego, że w odwodnieniu hipertonicznym objętość krwi krążącej uzupełniana jest przez przesunięcie wody z płynu wewnątrzkomórkowego do płynu zewnątrzkomórkowego. Badania biochemiczne ujawnia-ją podwyższone stężenie sodu i wzrost osmolalności osocza. Hematokryt i stężenie białek osocza wykazują wzrost mniejszego stopnia niż w odwodnieniu hipotonicznym, a jeśli objętość płynu zewnątrzkomórkowego zostaje zachowana, do wzrostu tych wartości nie dochodzi w ogóle (ryc. 26).

Stanom odwodnienia towarzyszą prawie zawsze zaburzenia gospodarki kwa- sowo-zasadowej. W większości przypadków występuje kwasica. Mechanizm jej powstawania jest złożony. Składa się nań zwiększone powstawanie w ustroju związków kwaśnych na skutek przewagi procesów katabolicznych, zmniejszone wydalanie tych związków na skutek zmniejszonego w stanach odwodnienia przesączania kłębkowego, zmniejszone wydalanie jonów wodorowych przez niedotlenione kanaliki nerkowe i ucieczka dwuwęglanów przez przewód pokarmowy. Rzadziej stanom odwodnienia towarzyszy alkaloza. Występuje ona w odwodnieniu będącym skutkiem wymiotów (strata wartości kwaśnych w wymiocinach) oraz jako alkaloza oddechowa na skutek hiperwentylacji.