OSIĄGNIĘCIA OCHRONY ZDROWIA DZIECKA W POLSCE

Medycyna » OSIĄGNIĘCIA OCHRONY ZDROWIA DZIECKA W POLSCE

Efektywność opieki nad dzieckiem można ocenić, analizując otrzymane wyniki za pomocą obliczeń statystycznych, a przedstawionych w formie tzw. współczynników. Jest ich wiele. Nas jednak w tym miejscu obchodzi tylko kilka naj- główniejszych z grupy współczynników demograficznych, a dotyczących przede wszystkim zgonów dzieci i przyczyn tych zgonów. Współczynniki, dotyczące zachorowalności dzieci i ich rozwoju, są omówione w innych miejscach tej książki.

Gdy mowa o zgonach, dobrze będzie od razu na wstępie przyswoić sobie dwa pojęcia: umieralności i śmiertelności. O umieralności stanowią zgony obliczone w stosunku do liczby mieszkańców, o śmiertelności — zgony obliczone w stosunku do liczby chorych. Dla oceny stanu zdrowotnego ludności i jakości opieki nad jej zdrowiem największe znaczenie posiadają współczynniki umieralności dzieci w pierwszym roku życia. Oblicza się je w stosunku do 1000 żywo urodzonych noworodków. Wysokie będą mówił o niedostatecznej ochronie zdrowia dziecka, niskie o jej wysokim poziomie.

W skali europejskiej jednak osiągnięcia nasze w walce z umieralnością dzieci do roku nie przedstawiają się tak korzystnie. Porównajmy dla przykładu dane z różnych krajów europejskich z roku kalendarzowego 1965. W Polsce, jak widać na ryc. 10, współczynnik umieralności dzieci do roku wynosił 41,4. Wyższe współczynniki miały tylko: Albania, Jugosławia, Portugalia i Rumunia, niższe — pozostałe kraje Europy. Dla przykładu poniżej odnośne dane z kilku takich krajów: Szwecja — 12,4, Holandia — 14,4, Francja — 22,0, Czechosłowacja — 25,3, ZSRR — 28,0, Austria 28,8, Bułgaria — 30,8, Włochy — 35,6, Węgry — 38,8.

Polska należy więc do krajów europejskich o stosunkowo wysokiej umieralności dzieci do roku. Świadczy to o wciąż niedostatecznej ochronie zdrowia dziecka. Wprawdzie tłumaczą nas w dużym stopniu zniszczenia kraju w czasie II wojny światowej, migracja ludności i następstwa okupacji hitlerowskiej, niemniej przeto pozostaje faktem, że kraj ma w tej sprawie jeszcze dużo do zrobienia.

Aby zmniejszyć liczbę zgonów dzieci w pierwszym roku życia w Polsce, należy przede wszystkim zbadać, co je powoduje. Częściową odpowiedzią na to pytanie będzie prześledzenie zgonów w tej grupie dzieci wg ich wieku. Dla przykładu wzięto dane z roku 1963 (ryc. 11). Z tego zestawienia widać, że im młodsze jest dziecko, tym większy współczynnik umieralności i że w związku z tym pierwszy dzień, tydzień, miesiąc życia cechuje wyższy współczynnik umieralności niż jakikolwiek inny dzień, miesiąc w pierwszym roku życia.

Jeszcze dokładniej jest to widoczne, gdy dane liczbowe dotyczące zgonów są przedstawione w postaci słupków. Dla przykładu wzięto zgony dzieci w 1 roku życia w Warszawie w roku 1965 (ryc. 12). U dzieci starszych czynnik wieku odgrywa znacznie mniejszą rolę niż w pierwszym roku życia. Ilustrująca to tabela 1 dotyczy zgonów dzieci w Polsce w 1965 r., przy czym zgony zostały obliczone na 1000 ludności w każdej grupie wieku. Poza czynnikiem wieku na kształtowanie się współczynnika umieralności dzieci do roku wpływa ich zachorowalność, stan opieki zdrowotnej, poziom kultury ludności, warunki cywilizacyjne, społeczne, ekonomiczne i inne.