ROLA UKŁADÓW BUFOROWYCH

Medycyna » ROLA UKŁADÓW BUFOROWYCH

Układy buforowe są to mieszaniny słabych kwasów i ich silnie zdysocjowanych soli. Słaba zasada wiąże jony wodorowe zdysocjowane przez silny kwas, tworząc słaby, słabo zdysocjowany kwas, czyli buforuje, zmniejsza stężenie jonów wodorowych. Jony wodorowe, powstałe z dysocjacji silnych kwasów wytworzonych w ustroju przez utlenienie siarki i fosforu lub przez niecałkowite utlenienie tłuszczów, zostają związane przez aniony soli układu buforowego, tworząc niezdysocjowane słabe kwasy. Słaby kwas zastępuje silny, zmniejszając wzrost stężenia jonów wodorowych.

Jony wodorotlenowe są buforowane przez jony wodorowe słabych kwasów. Układy buforowe wykazują największą aktywność przy pH zbliżonym do p/i tych układów, pK drugorzędowego fosforanu wynosi 6,8. Układ fosforanowy jest więc średnio efektywnym buforem w warunkach pH płynu zewnątrzkomórkowego. Jego stężenie w płynie zewnątrzkomórkowym jest jednak niskie (1 mM/1) stąd małe znaczenie fizjologiczne. Układ dwuwęglanowy jest znacznie mniej efektywnym buforem chemicznym, gdyż jego pK (6,1) jest znacznie bardziej oddalone od pH płynu zewnątrzkomórkowego niż pK fosforanu. Stężenie dwuwęglanów w płynie zewnątrzkomórkowym jest jednak wysokie (27 mEq/l). Ponadto słaby kwas tego układu — kwas węglowy jest lotny i wydalany jako C02 przez płuca, i to z szybkością równą szybkości jego powstawania. Również stężenie drugiego składnika — dwuwęglanu regulowane jest bardzo aktywnie i precyzyjnie przez nerki.

Nerki biorą udział w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej, ustalając stężenie dwuwęglanów w osoczu, w granicach 26—28 mEq/l. Rola narządu oddechowego w tym procesie polega na ustaleniu poziomu kwasu węglowego w granicach 1,3—1,4 mEq/l. Stężenie tych dwóch składników decyduje o pH osocza i płynu zewnątrzkomórkowego. Stąd znaczenie fizjologiczne tego układu buforowego jest bardzo duże. Rolę buforów pełnią również białka osocza i tkanek. Od 15 do 20% kwasów neutralizowanych jest przez bufory krwi. Nieco więcej przez bufory płynu międzykomórkowego, najwięcej — przez układy buforowe komórek i kośćca.