Wzrost lub zmniejszenie stężenia substancji

Medycyna » Wzrost lub zmniejszenie stężenia substancji

Wzrost lub zmniejszenie stężenia substancji, dla której błona oddzielająca dwa płyny ustrojowe jest nieprzepuszczalna, zmienia zarówno ciśnienie osmotyczne ogólne, jak i ciśnienie osmotyczne efektywne po tej stronie błony, po której doszło do zmiany stężenia. Jeżeli np. zwiększy się stężenie sodu w płynie zewnątrz- komórkowym, to na skutek nieprzepuszczalności błony komórkowej dla sodu wzrasta efektywne ciśnienie osmotyczne w płynie zewnątrzkomórkowym i następuje ruch wody od niniejszego do większego ciśnienia osmotycznego, tj. z płynu wewnątrzkomórkowego do płynu zewnątrzkomórkowego. Skutkiem tego ruchu wody jest wzrost ciśnienia osmotycznego również w płynie wewnątrzkomórkowym (ryc. 18).

Ciśnienie koloidowo-osmotyczne (onkotyczne) jest to ciśnienie osmotyczne wywierane przez koloidy, co w praktyce klinicznej oznacza białko. Chociaż ciśnienie osmotyczne wywierane przez białka jest nikłe w porównaniu z ciśnieniem osmotycznym wywieranym przez elektrolity (28 mm Hg wobec 5100 mm Hg, czyli 1,6 mOsm/kg H20 wobec 300 mOsm/kg H20), to znaczenie fizjologiczne ciśnienia onkotycznego jest bardzo duże. Ściany naczyń włosowatych są przepuszczalne dla wody i elektrolitów, ale nieprzepuszczalne dla dużych cząsteczek białka. Dlatego efektywne ciśnienie osmotyczne osocza, przeciwstawiające się ruchowi wody poza naczynia poci wpływem ciśnienia hydrostatycznego, zależy prawie całkowicie od stężenia białek osocza. Główną rolę odgrywają albuminy, które mają najmniejszą masę cząsteczkową.